لەلایەن کۆمەڵێک خوێندکاری خۆبەخشەوە پێشوازییەکی گەورە لە زانکۆی کۆیە بە جلوبەرگی کوردی پێشوازییان لە میوانان کرد کە میوانداریی دوو ڕۆژی داهاتووی کۆنفرانسەکەیان کرد.
ئامادەبووان لە پێشانگایەکی ئەندامە دیارەکانی کەلتووری کوردی لە دەیان ساڵی ڕابردوودا پێشوازیان لێکرا کە تایبەت بوو بە نیشاندانی مێژووی دەوڵەمەندی هەرێمی کوردستانی عێراق.
پرۆفیسۆری پەروەردەی فریاگوزاری و فێربوونی ئۆنلاین، سەیدا ئەفوونە، وتارێکی بەجۆش و خرۆش پێشکەش کرا، چەپڵەی لێدرا و ئامادەبووان بە شێوەیەکی بەرچاو سەرسام بوون بە چیرۆکی کارکردنی لە نێو ململانێدا. پرۆفیسۆر سەیدا باسی لە ئازار و خۆڕاگری مێژوویی گەلی فەلەستین و ئەو ئاستەنگانەی کە بۆ سیستەمی پەروەردە دروستی کردووە. پرۆفیسۆر سەیدا باسی ڕۆڵی سیستەمی پەروەردەی کرد لە پاراستن و گواستنەوەی کەلتووری فەلەستینی. سێ کرداری سەرەکی لە کارەکەیدا بوون کە بریتین لە: “گەیشتن، چاکبوونەوە و بنیاتنانەوە”.
دوای ئەوە پانێڵێک بەڕێوەچوو کە پرۆفیسۆر کێلسی شانکس بە سەرۆکایەتیی پرۆفیسۆر سەیدا و کوانی کیر و دکتۆر شێرکۆ کرمانج و پرۆفیسۆر قەباس حەسەن لە زانکۆی موسڵ کە پسپۆڕی یاسای گشتییە. شارەزایی ئەو بەتایبەتی بەنرخە بە لەبەرچاوگرتنی داگیرکردنی موسڵ لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامییەوە تا ساڵی 2017. دکتۆر قەباس لە کاتی ئازادکردنی شارەکەوە لەسەر سیستەمی باجی گونجاو بڵاوی کردووەتەوە.
بەڕێوبەری پرۆگرامی پەروەردە بۆ ئاشتی لە یونسکۆ، کوانی کیر باسی لە گرنگی پرۆگرامی خوێندن بۆ ئاشتی کرد. کوانی گوتی “من دادپەروەریم دەوێت.” دەمەوێت هۆکارەکانی ناکۆکی ببینم بۆ ڕێگریکردن لە شەڕی زیاتر لە داهاتوودا.”
دانیشتنی داهاتوو بە سەرۆکایەتی دکتۆر بیرگول کوتان ڕۆڵی پەروەردە لە بەرەوپێشبردنی دادپەروەری کۆمەڵایەتی و نوێنەرایەتی لە عێراق دوای شەڕ تاوتوێ کرا. دکتۆر بیرگول بابەتێکی زۆری لەسەر پەروەردە و بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکان بڵاوکردۆتەوە کە زیاتر تیشک دەخاتە سەر وڵاتی خۆی تورکیا، وڵاتێک کە لەسەر پردێکی جیۆپۆلەتیکی نێوان ئەوروپا و ئاسیایە. قسەکەران تاوتوێی ئاستەنگەکانی وەک دابەشبوونی تایەفەگەری، ئاوارەبوون و نایەکسانی لە پەروەردەدا و هەروەها ستراتیجی پەرەپێدانی گشتگیری و بنیاتنانەوەی کۆمەڵگاکان کرد.
دکتۆر کامەران پالانی لەبارەی مافی پەروەردە بۆ کەمایەتییەکان لە عێراق پێشکەشی کرد و تیشکی خستە سەر پێویستی پەروەردەی نوێنەرایەتی. کارێک کە بە هاوکاری پرۆفیسۆر کێلسی شانکس و بەڕێز خزەر دۆملێ ئەنجامدراوە.
جومانە ئەلوەیلی لە ڕوانگەی دادپەروەری کۆمەڵایەتیەوە باسی لە ئەزموونی پەروەردەیی ژنانی گەنج کرد کە لەلایەن داعشەوە ئاوارە بوون. لە هەمان کاتدا، مستەفا وشیار دەرەنجامەکانی خۆی سەبارەت بە کتێبەکانی خوێندنی کوردی لە خوێندنی سەرەتایی لە ناو حکومەتی هەرێمی کوردستاندا خستەڕوو کە تیشک دەخاتە سەر نوێنەرایەتی کەمینەکان. خەیروڵڵا سەبهان عەبدوڵڵا پرۆگرامێکی پەروەردەیی داهێنەرانەی تاقیکردەوە بە ئامانجی تێکەڵکردنەوەی منداڵان لە کەمپەکانی ئاوارەکان. هەموو گفتوگۆکان تێڕوانینێکی بەنرخیان پێشکەش کرد سەبارەت بەوەی چۆن پەروەردە دەتوانێت وەک ئامرازێک بێت بۆ چارەسەرکردنی نایەکسانی قووڵ لە پرۆسەی چاکبوونەوەی عێراقدا.
پاش نانی نیوەڕۆ لە خواردنە نەریتییەکانی کوردی، دانیشتنی پاش نیوەڕۆ لە هۆڵی سەرەکی تاوتوێی پەروەردەی گشتگیر و بنیاتنانی ئاشتی کرا. ئەم دانیشتنە بە سەرۆکایەتی کوانی کیر تاوتوێی ئەوە کرا کە چۆن پەروەردەی گشتگیر دەتوانێت بەربەستەکان تێکبشکێنێت و ئاشتی پەرە پێبدات و ئەنجامی دادپەروەرانە دەستەبەر بکات. قسەکەران ڕۆڵی پەروەردەکاران، ئەکتەرەکانی کۆمەڵگە، و سەرکردایەتی ئەخلاقییان لە پەرەپێدانی دادپەروەری کۆمەڵایەتی و پێکەوەژیان تاوتوێکرد.
نضال ئەلحاج سلێمان شیکردنەوەیەکی رەخنەگرانەی لەسەر تێڕوانینی بەڕێوەبەرانی قوتابخانەکان سەبارەت بە پەروەردەی دادپەروەری کۆمەڵایەتی لە هەرێمی کوردستاندا پێشکەش کرد. Innocent Uche Anazia باسی کاریگەری توندوتیژی قوتابخانە لەسەر قوتابیانی کەمدەرامەت و ڕۆڵی ئەکتەرە کۆمەڵایەتییەکان لە برەودان بە گشتگیری کرد. هەڵمەت مەحمود باسی لە ئاستەنگەکانی بەردەم جێبەجێکردنی خوێندنی گشتگیر لە قوتابخانە سەرەتاییەکانی KRE. ئەحمەد عەبدولحەمید سەلمان باسی لە چۆنیەتی باشترکردنی سەرکردایەتی قوتابخانەی ئامادەیی گشتی لە میسر کرد لە ڕێگەی کرداری سەرکردایەتی ئەخلاقی.
دوای ئەوەی لەسەر ستەیجەکە کەوت، هەڵمەت گوتی: “هەستێکی خۆشم هەبوو کە تێزی توێژینەوەی دکتۆراکەم پێشکەش کرد، کە تیشک دەخاتە سەر ئاستەنگەکانی بەردەم جێبەجێکردنی پەروەردەی گشتگیر لە KRE.
من تیشکم خستە سەر ئاستەنگە سەرەکییەکان لە ڕوانگەی مامۆستایانەوە و پێشنیارم بۆ سیاسەت و کردارەکان پێشکەش کرد.”
کۆتا دانیشتنی ئەو ڕۆژە لەسەر ڕۆڵی مەنهەج بوو بە سەرۆکایەتیی جومانە ئەلوەیلی. ئەم دانیشتنە ڕۆڵی گرنگی مەنهەجی پەروەردەیی لە داڕشتنی هەڵوێستی کۆمەڵگا بەرامبەر توندوتیژی، ئاشتی و پێکەوەژیان تاوتوێ کرد.
پێشکەشکارەکان بەدواداچوونیان کرد کە چۆن ناوەرۆکی مەنهەج دەتوانێت دابەشکردن دروست بکات یان وەک ئامرازێک خزمەت بکات بۆ پەرەپێدانی تێگەیشتن و ئاشتبوونەوە. دکتۆر شێرکۆ کرمانج و پەیمان عەزیز دەرەنجامەکانی توێژینەوەکانیان لەسەر نوێنەرایەتی توندوتیژی لە مێژوو و کتێبەکانی پەروەردەی ئیسلامی لە هەرێمی کوردستان باسکرد، لە کاتێکدا میران حەسەن باسی لەوە کرد کە چۆن کەرەستەی پەروەردەیی دەتوانێت میانڕەوی ئایینی بەرز بکاتەوە.
بەهمەن نەریمان تێڕوانینێکی لەبارەی سەربازیکردنی پەروەردە لە عێراق و کاریگەری لەسەر شێوەپێدانی ناسنامەی نەتەوەیی خستەڕوو. ئەحمەد محەمەد توێژینەوەیەکی لەسەر هەوڵەکانی بنیاتنانی ئاشتی لە ڕێگەی مەنهەجی ناوخۆیی لە کەرکوک پێشکەش کرد. لە کۆتاییدا سدیق عەلی ڕۆڵی کەرەستەی پەروەردەیی لە بەرەوپێشبردنی ئاشتی و پێکەوەژیان تاقیکردەوە و کتێبەکانی خوێندنی وەک نموونە بەکارهێنا. لە کۆبوونەوەکەدا تیشکی خستە سەر ئاستەنگەکانی تێکەڵکردنی چیرۆکی ئاشتی لە سیستەمە پەروەردەییە هەمەجۆرەکاندا و تیشک خستە سەر دەرفەتەکانی پەرەپێدانی فێرکاری گشتگیر و ناتوندوتیژی.
کۆبوونەوەکان کۆمەڵێک پرسیاری لە لایەن ئامادەبووانی زۆر سەرقاڵەوە بەدوای خۆیدا هێنا و لێکچوونی نێوان ناوچە جیاوازەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەبوو کە کاریگەری ململانێیان لەسەرە. دکتۆر شێرکۆ کرمانج سوپاسی ئامادەبووانی کرد بۆ پرسیارە پڕ بیرکردنەوەکانیان
